Zonwering bij kantoorprojecten: wat je moet weten voor de oplevering

Wie een kantoorpand bouwt of renoveert, heeft aan het einde van het traject nog één onderdeel dat vaak later in het proces wordt meegenomen dan wenselijk is: de zonwering. Toch heeft de keuze voor raamdecoratie directe invloed op het binnenklimaat, de energieprestatie en het gebruikscomfort van een gebouw. In dit artikel een praktisch overzicht van de belangrijkste overwegingen rondom zonwering bij zakelijke bouwprojecten.

Waarom zonwering vroeg in het proces meenemen

In veel bouwprojecten wordt zonwering pas laat in de planningsfase opgenomen, vaak als afwerkingspost in het laatste kwartaal. Dat is jammer, want de keuze voor een bepaald type zonwering hangt nauw samen met de glaspui, de oriëntatie van het gebouw en de installatietechniek. Wie dat vroeg in kaart brengt, voorkomt meerwerk en kan beter sturen op energieprestaties.

Bij nieuwbouw spelen ook certificeringen een rol. Gebouwen die worden gebouwd volgens BREEAM, LEED of WELL-standaarden moeten aan specifieke eisen voldoen op het gebied van lichtregulering en thermisch comfort. De keuze voor de juiste professionele zonwering voor kantoor is daarmee niet alleen een interieurkwestie, maar raakt direct aan de certificering van het gebouw als geheel.

Typen zonwering voor zakelijke toepassingen

Voor kantoren worden doorgaans andere producten ingezet dan voor woningen. De eisen aan slijtvastheid, bediening en lichtregulering liggen hoger. De meest gebruikte typen in de zakelijke markt zijn:

• Rolgordijnen zijn de meest toegepaste oplossing in kantooromgevingen. Ze zijn leverbaar in verduisterende, lichtdoorlatende en zonwerende varianten en kunnen elektrisch worden bediend, ook gekoppeld aan een gebouwbeheersysteem (GBS). Voor grote glasvlakken is dat een praktische vereiste.

• Verticale lamellen worden vaak toegepast bij grote glasgevels en schuifpuien. Het voordeel is dat lamellen individueel kantelbaar zijn, waardoor de lichtinval nauwkeurig te sturen is zonder het uitzicht volledig te blokkeren.

• Plissés zijn populair bij bijzondere raamvormen zoals driehoekige, ronde of koepelvormige beglazing. Ze zijn aan beide zijden bedienbaar, wat ze geschikt maakt voor dakramen en lichtkoepels.

• Paneelgordijnen worden ingezet als ruimteverdelers of voor grote raampartijen waarbij een strakke, architectonische uitstraling gewenst is.

• Horizontale jaloezieën, al dan niet gemotoriseerd, worden minder vaak toegepast in moderne kantooromgevingen maar blijven relevant voor specifieke situaties waarbij nauwkeurige lichtregulering belangrijk is.

De rol van zonwering bij energieprestaties

Zonwering heeft een aantoonbaar effect op het energieverbruik van een gebouw. Glas dat in de zomer onbeschermd staat bloot aan directe zonnestraling kan de koelingskosten aanzienlijk verhogen. Onderzoek van onder andere TNO en het Europese onderzoeksprogramma ECBCS laat zien dat effectieve zonwering het energieverbruik voor koeling met twintig tot veertig procent kan verlagen, afhankelijk van de oriëntatie en het type beglazing.

Voor nieuwbouwprojecten is dit relevant in het kader van de BENG-eisen (Bijna Energieneutraal Gebouwen). De energiebehoefte van een gebouw wordt mede bepaald door de zonintreding via gevels en daken. Binnenzonwering beperkt die zonintreding en draagt zo bij aan een lagere energiebehoefte, al is buitenzonwering in de meeste gevallen effectiever omdat die de warmte al buiten de gevel houdt.

Maatwerk versus confectie

Bij zakelijke bouwprojecten wordt vrijwel altijd gekozen voor maatwerk. De ramen zijn zelden standaardmaten en de wensen ten aanzien van bediening, kleur en stoftype variëren per ruimte. Een vergaderruimte stelt andere eisen dan een open kantoorvloer of een receptieruimte.

Maatwerk betekent ook dat de leverancier vroeg bij het project moet worden betrokken. Het inmeten, produceren en monteren van zonwering voor een middelgroot kantoorpand - zeg tien tot twintig verdiepingen - kost al snel zes tot tien weken doorlooptijd. Wie dat te laat inplant, loopt aan tegen opleverproblemen.

Bij grotere projectontwikkelaars en aannemers is het inmiddels gebruikelijk om een zonweringsspecialist al in de ontwerpfase te betrekken. Dat maakt het mogelijk om de bevestigingsmogelijkheden en kabeldoorvoeren voor elektrische bediening al in de constructie op te nemen, in plaats van achteraf te moeten oplossen.

Onderhoud en levensduur

Een aspect dat in de aanbestedingsfase soms onderbelicht blijft, is de onderhoudsbehoefte. Zonwering in kantooromgevingen wordt intensief gebruikt en moet bestand zijn tegen dagelijks gebruik door meerdere medewerkers. Goedkopere producten gaan vaak minder lang mee en vragen eerder onderhoud of vervanging.

Gangbare levensduren voor professionele zonwering liggen tussen de tien en vijftien jaar, afhankelijk van het type en de kwaliteit van het textiel. Stoffen met een Cradle to Cradle-certificering zijn niet alleen duurzamer in milieutechnische zin, maar zijn ook vaak robuuster van kwaliteit.

Service na oplevering is een ander punt om op te letten bij de selectie van een leverancier. Wie verantwoordelijk is voor reparaties, wat de responstijden zijn en hoe vervangingsonderdelen worden geleverd, zijn praktische vragen die bij voorkeur contractueel worden vastgelegd.

Integratie met gebouwbeheersystemen

Moderne kantoren maken steeds vaker gebruik van geautomatiseerde gebouwbeheersystemen. Zonwering kan daar een onderdeel van zijn. Motorisering via systemen zoals KNX, Somfy of Siemens Desigo maakt het mogelijk om zonwering te koppelen aan lichtintensiteitssensoren, windmeters of daglichtsturing.

Dat vraagt wel om afstemming tussen de installateur van het gebouwbeheersysteem en de zonweringleverancier. Protocollen en interfaces moeten op elkaar aansluiten. Bij grotere projecten is het verstandig om dit vroegtijdig te specificeren in het programma van eisen, zodat leveranciers hierop kunnen inschrijven.

Selectiecriteria bij aanbesteding

Bij de aanbesteding van zonwering voor kantoorprojecten zijn de volgende aspecten relevant om mee te nemen in de beoordeling: de herkomst en kwaliteit van de gebruikte textielsoorten, de beschikbaarheid van montage en service in de regio, de mogelijkheid tot elektrische bediening en GBS-integratie, de levertijd en planningsflexibiliteit, en eventuele duurzaamheidscertificeringen van de producten.

M+N Projecten levert en monteert uitsluitend voor de zakelijke markt in de Benelux, wat bij grotere projecten praktisch is vanwege de directe betrokkenheid bij planning en oplevering.

Aandachtspunten voor de oplevering

Aan het einde van een bouwproject wordt zonwering geïnspecteerd op correcte montage, werking van de bediening en visuele afwerking. Veelvoorkomende opmerkingen in opleveringsrapporten zijn scheef hangende gordijnen, niet gelijklopende rollen bij meervoudige rolgordijnen en niet goed afgestelde motoren.

Om dat te voorkomen is een goede communicatie tussen hoofdaannemer en zonweringleverancier essentieel, zeker in de laatste fase van het project. Plan een inspectieronde voor de formele oplevering en geef de leverancier ruimte om eventuele punten te herstellen voordat het gebouw in gebruik wordt genomen.

Door: Partnercontent